ارزش كربوهيدرات ها در تغذيه ورزشكاران

كربوهيدرات ها مهمترين بخش توليدكننده انرژي در رژيم غذايي روزانه ما هستند. همهما براي زنده ماندن و شرايط مناسب بدني به كربوهيدرات نياز داريم. ولي نيازورزشكاران به كربوهيدرات بسيار حائز اهميت است، زيرا سوخت مورد نياز عضلات در حينورزش، از كربوهيدرات هاي ذخيره شده در بدن كه بصورت گليكوژن است، حاصل مي شود. پسبسيار مهم است كه بدانيم يك ورزشكار چگونه، چه مقدار و چه زمان كربوهيدرات مصرف كندتا در طول تمرين انرژي كافي داشته باشد كه با مطالعه اين مطلب مشاهده خواهيد كرداهميت مصرف كربوهيدرات در ورزشكاران چقدر است.

كربوهيدرات ها از قندهاي ساده اي تشكيل شده اند كه با اتصال به هم قندهاي بزرگرا مي سازند. قندهاي ساده مثل ساكارز يا شكر و لاكتوز يا قند شير و مالتوز است وقندهاي پيچيده نشاسته، گليكوژن و فيبرهاي غذايي هستند. بهترين روش استفاده ازكربوهيدرات ها، مصرف مقدار مناسب از هر كدام از اين گروههاست. اگر مصرف كربوهيدراتها فقط به قندهاي ساده مثل قند و شكر و شيريني جات محدود شود، اثرات سوئي خصوصاً درساعات قبل از مسابقه بر ورزشكار مي گذارد .

اول از همه بهتر است با منابع غني از كربوهيدرات ها آشنا شويد.

Cla سی ال ای چیست؟

یکی از بی نظیر ترین آمینوهای غیر ضروری است که در غذاهایی مانند گوشت مرغ ، گاو ، ماهی یافت میشود و به صورت طبیعی نیز در بدن انسان به مقدار کمی تولید میشود و در صورت استفاده کردن به صورت خوراکی و ترکیب با بزاق دهان اثرات خود را به خوبی نشان می دهد و با توضیحاتی که درباره آن می دهیم به جرات می توان گفت یکی از انتخابهای ایده آل برای افرادی است که هدفشان حجیم تر شدن ، سریعتر شدن و افزایش انرژی بدن می باشد .
هنگامی که بتاآلانین وارد سلولهای عضلانی میشود سرعت سنتز آن محدود شده و به کارنوزین تبدیل می شود ، یعنی در واقع بدون حضور بتاآلانین کارنوزین در عضلات تولید نمی شود . کارنوزین سال 1900 توسط محققین و دانشمندان روسی کشف شد ، اما 50 سال پس از کشف آن تاثیرات مثبت آن روی فعل و انفعالات شیمیایی عضلانی به اثبات رسید .
برای اولین بار پژوهشگران در سال 2003 با مطالعه و تحقیق روی بتاآلانین اثرات مثبت آن را بر بهبود عملکرد ورزشی و افزایش توده عضلانی اثبات کردند . کارنوزین با تثبیت سطح ph(اسیدی یا قلیایی بودن محیط)عضلانی که توسط مرطوب نگه داشتن یون های هیدروژن انجام می گیرد باعث افزایش انرژی و استقامت در طول تمرینات میشود. بدن ما اساسا طوری کار می کند که تا سطح ph را را با استفاده از سیستم های بافری مختلف در سطح متعادل حفظ کند(یکی از وظایف بافرها توانایی خنثی سازی اسید یا باز می باشد)
بافر ها تا حد زیادی از طریق مرطوب کردن یونهای هیدروژن به متعادل نگه داشتن سطح ph کمک می کنند و چون عضلات برای ایجاد یک محیط مناسب رشد نیازمند سطح ph متعادلی هستند تا بتوانند یک روند با کارایی مناسب به همراه رشد و انرژی مطلوب را فراهم کنند .

هورمون رشد یا سوماتروپین ( Growth Hormone Somatropin) (HGH
این دارو سوماتروپین نیز نامیده می شود که هورمون رشد انسانی است و برای استعمال موارد پزشکی خاص درست شده است. سوماتروپین امروزه دارویی گران در لیست موارد مصرفی ورزشکاران می باشد، بنابراین بهتر است که با دقت بیشتر و مخصوصی مورد استعمال قرار گیرد ، البته وقتی که این مورد را از بازار سیاه تهیه می کنید باید خیلی دقت کنید . از نظر کاربرد واستعمال یک شباهت هایی با HCGدارد. انواع تولید شده تقلبی و خطرناک این دارو نیز وجود دارد که گزارش شده است.هورمون رشد حتی خیلی حساس است و می بایستی در دمای خنک و مشخص شده نگه داری شود و سریع مورد استفاده قرار بگیرد . هورمون رشد انسانیHGHبوسیله سوماتوتروپ در غده ای که به وسیله مغز انسان در بدن دستور داده می شود ساخته می شود.......

نکاتی درباره مصرف بدون استرس مکمل های پروتئینی

به نظر می رسد شما همیشه در عجله هستید، بین خانه و محل کار در حرکتید، بچه ها را به تمرین یا جایی دیگر می برید، دویدن بی امان کل شهر را فرا گرفته است. این یعنی شما مجبور هستید هر زمان که می توانید به تمرین ورزشی بپردازید و با این همه جنب و جوش، شما حتی نمی خواهید در باره نوع مکمل های پروتئینی یا زمان مصرف آنها فکر کنید. زندگی خودش به اندازه ی کافی استرس زا می باشد!

شاید شما بتوانید گزینه های مناسب و ساده ای را رعایت کنید که به حد کافی تطبیق پذیر هستند تا در هر موقعیتی ودر هر زمانی از شب و روز به کار برده شوند. «آپتیموم نوتریشن» دو محصول پروتئینی را پیشنهاد می کند که علاوه بر سهولت استفاده، دارای کیفیت بالا، قابلیت مخلوط شدن و طعم عالی می باشند.

 

NitroCore 24 به این دلیل منحصر به فرد می باشد که اولین محصول عرضه شده ی به بازار آن هم با ترکیبی از ١٠ نوع پروتئین است. مزیت این محصول کجاست؟ همه جا! چون پروتئین های با جذب سریع مثل پروتئین« وی ایزوله شده» و «پپتیدهای وی هیدرولیز شده» ، انتخاب مناسبی برای مصرف قبل و پس از تمرین ،زمانی که ماهیچه های شما نیازمند تزریق سریع آمینو اسیدها از پروتئین هستند،می باشند. پروتئن های واسط هضم شیر و تخم مرغ، به طولانی تر شدن فرآیند احساس سیری کمک می کنند- به همراه ۵ گرم فیبر رژیمی در هر وعده- که بین وعده های غذایی به فهرست غذای کاربران حرفه ای اضافه می شوند. مخلوط این منابع با« ،ا» و «کلسیم کازئینات های» دیر هضم ، شب را تبدیل به زمان مناسب دیگری برای مصرف نیتروﻛُﺮغلیظ و کِرِم مانند می کند. چون ماهیچه های شما بخش اعظم فرآیند بازیابی (ریکاوری) را هنگام خواب شب انجام می دهند، پروتئین های با رهاسازی مداوم درست پیش از خواب ،می توانند جریان مداومی از آمینو اسیدها را برای پشتیبانی آنتی کاتابولیک (ضد نابود کننده ی ماهیچه ای) فراهم سازند. در هر زمان و مکانی، ٢۴گرم از این پروتئین در هر وعده ی مصرفی ،کار فوق العاده ای را برای برطرف کردن نیازهای رژیمی و تغذیه ی ورزشی شما انجام می دهد.
برای افراد بالغ فعالی که سطح مشابهی از سهولت را از مخلوط پروتیئن های زود هضم و کربوهیدرات های دیر هضم می خواهند، محصول ١٠٠% طبیعی « جو دوسر و آب پنیر، ۱۰۰% OATS & WHEY » موجود می باشد. شاید شما زیاد می دوید، دوچرخه سواری می کنید، شنا می روید و یا انواع دیگر تمرینات استقامتی را انجام می دهید. شاید هم تمرین های استقامتی شما به حدی سنگین می باشند که تجدید گلیکوژن مصرفی با بازیابی ماهیچه در یک سطح قرار دارند. به همین دلیل تعداد زیادی از ورزشکاران استقامتی و قدرتی، پروتئین« ۱۰۰% OATS & WHEY »را در زمره ی وعده های غذایی محبوبشان به حساب می آورند. این دو ،مواد مغذی بنیادی می باشند که به بدنتان کمک می کنند بعد از تمام آن تمرینات ،شادابی و نشاط خود را باز یابید. اگر چه این مکمل(مخلوط جو دوسر و آب پنیر OATS & WHEY )، صبحانه ای عالی را هنگام عجله فراهم می کند- وقتی که شما زمانی برای قرار دادن وعده ی جوی دوسر در مایرکوویو و مخلوط آن با پروتئین آب پنیرندارید- وهم چنین با تمیزی تمام مصرف می شود، اما این مکمل، میان وعده مناسبی را به خاطر ۴ گرم فیبر رژیمی از« جوی دو سر» فراهم می کند. این میزان فیبر به همان اندازه ای می باشد که در یک کاسه ی بزرگ جوی دو سر وجود دارد. فراموش نکنید که نسبت یک به یک پروتئین به کربوهیدرات را پیش و پس از تمرین رعایت کنید تا جواب بهتری بگیرید.

 

بسیار خوب، حال، نفس عمیقی بکشید و تمدد اعصاب کنید. دنیای بی نقصی را تصور کنید که همیشه زمان برای تمرینات ورزشی وجود دارد و انتخاب پروتئین مناسب کار آسانی است. ما فقط دو گزینه ی عالی را برای مکمل های پروتئینی ارائه کردیم که هر زمانی می توانید مصرف کنید. این مکمل ها حتی برای رژیم گرفتن هم خوب جواب می دهند. نکاتی را درباره ی فشرده کردن تمریناتتان به چهارچوب زمانی بسیار قابل مدیریت، بخوانید. حتی گزینه ای وجود دارد که مناسب هر زمان و هر مکانی باشد، امتحان کنید.
پروتئین ویWHEY:
بهترین و غنی ترین پروتئین برای بدن سازان می باشد و دارای مقادیر بالایی BCAA بوده و تعادل نیتروپنی را بالا می برد. فعالیت زیستی یا بیواولیبیتی این پروتئین در مقایسه با سایر پروتئین ها بسیار بالا بوده و تقریبا ١١۴ در نظر گرفته میشود.*(خاصیت زیستی آلبومین به عنوان کاملترین ١٠٠می باشد)*. این پروتئین دارای انواع گوناگونی از وی هیدرولیز شده تا وی ایزوله شده است:
وی هیدرولیز شده(Whey Hydrolyzed):
پروتئینی است که تا حدود زیادی ساختمان پروتئینی آن تغییر شکل داده و ساختمان پروتئینی آن تغییر یافته است و اجزای زنجیره ی پروتئینی آن تجزیه شده است و این مسئله باعث شده تا بیشتر خواص بیولوژیکی خود را از دست بدهد. اما همچنان منبع خوبی برای تامین اسیدآمینه های بدن می باشد.
وی یونیزه شده(Whey Ion Exchange):
از لحاظ کیفیت بسیار بالاتر از هیدرولیز شده می باشد و می توان گفت که با کیفیت ترین وی می باشد که در حالت اولترا فیلتر شده حاوی ٩٠% پروتئین می باشد.دراین پروتئین طی فرآیندهای خاص ،توانایی های بیولوژیکی افزایش یافته است.
وی میکروفیلتر شده(Whey Microfiltration):
این پروتئین نیز نوع دیگری از وی بوده و از لحاظ کیفیت در رده ی دوم قرار دارد و کاملا برابر با کانسنتریت می باشد. در فرآیند تولید آن جهت بالا بردن درصد هضم و جذب این محصول، از فیلترهای میکروسکوپی یا نانوفیلترها استفاده شده است.

وی کنسانتره(Whey Concentrate):
نوعی پروتئین وی می باشد که دارای ٨٠%پروتئین است و ٢٠% بقیه را لاکتوز و چربی و مواد معدنی تشکیل می دهد. خواص بیولوژیکی آن بهتر از وی ایزوله شده می باشد اما از لحاظ ریکاوری هیچ تفاوتی با هم ندارند.
وی ایزوله شده(Isolated WHEY):
همان طور که از اسم آن پیداست دارای ٩٠% پروتئین و ١٠% رطوبت بوده و بدون لاکتوز و چربی می باشد؛ از این رو هضم آسان تری دارد. البته قیمت بیشتری هم دارد.

کراتین های موجود در مکمل های کراتینی

کراتین منوهیدرات:
این کراتین  از تمام انواع کریتین ارزان تر است و با دقت زیادی مورد مطالعه قرار گرفته است. به علت اینکه مؤثر است شهرت یافته است. هیچ مکمل دارویی مجاز و بدون هورمون که برای بدنسازی و ورزش استفاده می شوند نمی تواند به قدرت و توانایی نزدیک شود.

این مکمل از ۸۸٪ کراتین خالص به همراه ۱۲٪ آب تشکیل می شود. محصولات اولیه کراتین با ذرات بزرگ و دیر هضم پر شده بودند. مکمل های پیشین اغلب باعث ایجاد حساسیت در روده می شوند. اما اغلب کراتین های جدید به صورت پودر تولید می شوند و ۲۰ بار کوچکتر هستند. کراتین های جدید غالباً عوارض جانبی را که کراتین های پیشین بر روده داشتند، ندارند.

کراتین اتیل استر:
کراتین اتیل استر که مخفف آن CEE است. نوع جدید کراتین است اما با این وجود بسیار شهرت یافته است. این نوع کراتین در شهرت در مقام دوم است نسبت به کراتین مونو هیدرات. دانشمندان برای سهولت عبور کراتین از غشای سلولی یک استر را به آن وصل کرده اند.

انواع دیگر کراتین

کراتین آناهیدروس: این نوع کراتین همان کراتین مونو هیدرات است بدون ذرات آب. در مقایسه با کراتین مونو هایدریت، این کراتین درهر وعده نزدیک به ۶ ٪ کراتین خالص تر را فراهم می کند.

کراتین سیتریت: این نوع کراتین با فاصله زمانی کمی از کراتین مونو هایدریت تولید شد. کراتین سیتریت دارای ساختار مولکولی ای متصل به ساختار مولکولی سیتریک اسید است. به دلیل اینکه سیتریک اسید در تولید انرژری هوازی در ساختار ماهیچه ای مفید است. این طور به نظر می رسد که کراتین سیتریت باعث می شود یک ورزشکار با انرژی بیشتری تمرین کند. البته این نظریه هنوز اثبات نشده است.

کراتین فوسفات: این نوع کراتین یکی دیگر از انواع پیشین کراتین است. کراتین فسفات دارای ساختار مولکولی متصل به ساختار مولکولی فسفات است. این اتصال مرحله ای است که به طور طبیعی در سلول های ماهیچه ای اتفاق می افتد. قبلاً این طور تصور می شد که توسط اتصال کراتین با فسفات نتایج گسترده تری حاصل می شد. نهایتاً کراتین فسفات با تأثیر کمتری نسبت به کراتین مونو هیدرات شناخته شده.

کراتین مالات: کراتین مالات نسخه جدیدی از کراتین است. این کراتین به صورت شیمیایی به مالیک اسید متصل است. اسید مالیک بسیار شبیه سیتریک اسید عمل می کند و به ماهیچه ها برای تولید انرژی هوازی کمک می کند. تحقیقی اخیراً درباره ی تأثیر گذاری یا عدم تأثیر این نوع کراتین انجام شده است.

کراتین تارتارات: این نوع کراتین متصل به تارتاریک اسید است. این نوع کراتین عموماً در قرص ها و کپسول ها و شکلاتها و قرص های جویدنی استفاده می شود. نسبت به کراتین مونو هیدرات هیچ برتری ندارد.

کراتین منیزیم: این نوع کراتین از لحاظ شیمیایی به منیزیم متصل است.
منیزیم به هضم کراتین کمک می کند و در اصل به کراتین کمک می کند تا در معده حرکت کند. منیزیم همچنین به مراحل تبدیل کراتین فسفات به ATP کمک می کند. کراتین منیزیم فقط در حالت متصل به عنوان یک نوع مؤثر کراتین شناخته شده است. مصرف کراتین و منیزیم با هم توصیه می شود. استفاده از آنها به طور مکمل های جداگانه، خیلی مؤثر و مفید نیست.

کراتین گلوتامین تارین: این نوع از کراتین از گلوتامین و تارین تشکیل می شود. به خاطر اینکه هم گلوتامین و هم تارین به عنوان حجم دهنده سلول ها قلمداد می شوند، امید آن می رود که با اتصال کراتین فواید این دو افزایش یابد. یکی از فواید جانبی استفاده از تارین این است که باعث افزایش قدرت آدمی می شود.
کراتین اچ – ام – بی: این نوع کراتین از لحاظ شمیایی به اچ ام بی متصل است. اساساً خود اچ ام بی ، به بهبود ماهیچه ها و افزایش رشد کمک می کند. این نوع کراتین برای بدن راحت تر قابل هضم است. کراتین و اچ ام بی در جریان خون از هم جدا می شوند.این نوع کراتین از انواع جدید کراتین هاست و تحقیقات کمی برای حمایت از تإثیرات و فواید آن انجام شده است.
کراتین جوشان: چندین سال است که این نوع کراتین در بازار موجود است.کراتین جوشان عموماً شامل کراتین مونو هیدرات و کراتین سیترت به همراه سیتریک اسید و بی کربنات می باشد. وقتی کراتین جوشان در آب قرار بگیرد یک فرآیند شیمیایی اتفاق می افتد که باعث ایجاد نوعی از کراتین می شود که دارای بار خنثی است. این نوع از کراتین بهتر از کراتین مونو هیدرات از معده عبورمی کند، همچنین پایداریش در محلول بیشتر از کراتین مونوهیدرات است.

کراتین تیترات: این کراتین که با کراتین تارتارات ( تارتاریک) متفاوت است شبیه کراتین جوشان عمل می کند. کراتین تیترات هنگامی که با آب مخلوط شود PH موجود در محلول آب را تغییر می دهد که این کار باعث ایجاد محلولی پایدار تر می شود که راحت تر هم هضم می شود.

کراتین مایع: این نوع کراتین کاملاً قابل انحلال است و یقیناً راحت تر هضم می شود. متأسفانه کراتین هنگامی که حل می شود بسیار ناپایدار است. به همین علت بسیاری از اولین تولیدات کراتین نا موفق بودند.
کراتین های مایع جدید ارتقا یافته و می توانند در حدود یکسال حلال باقی بمانند.

کراتین جویدنی (آدامسی): این کراتین این امکان را ایجاد می کند تا شما راحت و آرام در هنگام جویدن آزاد سازی کراتین داشته باشید. کراتین که با گذشت زمان آزاد می شود. این از انواع جدید کراتین است که باعث آزاد سازی راحت و یکنواخت کراتین می شود. مباحثه بر سر تأثیر گذاری این کراتین بسیار داغ است.
این کراتین به خاطر ماهیتی که دارد باعث ایجاد تجمع کراتین در خون نمی شود.برخی معتقدند که میزان مشخصی از حد تجمع برای تأثیر گذاری کراتین لازم است.
چگونه از کراتین استفاده کنیم تا به بهترین نتایج دست یابیم؟

نگاهی به بارگذاری ( لودینگ ) کراتین در بدن: به طور متوسط بدن انسان شامل ۱۲۰ گرم کراتین است. ۹۵ ٪ از این کراتین در ماهیچه های اسکلتی ذخیره شده اند. عموماً ماهیچه می تواند ۳۰ تا ۴۰ گرم از ۱۵۰ تا ۱۶۰ گرم کراتین را بارگذاری کند. البته حجم ماهیچه ای موجود هم نقش مهمی در این معادله ایفا می کند.

دو راه ابتدایی برای لودینگ کراتین وجود دارد که از این قرار است:

لودینگ سریع: که شامل خوردن ۲۰ گرم کراتین در ۵ تا ۷ روز می شود و پس از آن خوردن ۵ تا ۱۰ گرم در هر روز، کراتین به طور معمول در حال حاضر به میزان ۵ گرم مصرف می شود در آب میوه ی غیر اسیدی و یا با گلوکز.

لودینگ آهسته: لودینگ آهسته یا لودینگ تدریجی یعنی خوردن ۵ تا ۱۰ گرم از کراتین بدون لودینگ سریع آن و ۲۰ گرم در دوره روزانه.
هم لودینگ سریع و هم لودینگ تدریجی هر دو مؤثر هستند. پیشنهاد می شود که از هر دو روش استفاده کنید و خودتان انتخاب کنید که کدام برایتان بهتر است.

آیا کراتین باید بارگذاری شود؟

هیچ تحقیقی علیه استفاده بلند مدت از کراتین صورت نگرفته هنوز بسیاری از محققان استفاده چرخشی از کراتین را پیشنهاد می کنند. دوره یا سیکل ۴ هفته ای خیلی معمول می باشد. دوره های بلند مدت می تواند استفاده شود اما باید به یک دوره ۳ ماه محدود شود. در ذیل به بررسی چند دوره پر طرفدار می پردازیم.

دوره ۴ هفته ای
هفته اول:
خوردن کراتین همراه کربوهیدرات ها و کربوهیدرات های با گلاسمیک بالا .
پیشنهاد می شود که کراتین را در وعده های ۵ گرمی همراه آب میوه های غیر اسیدی مخصوصاً آب انگور مصرف شود. کراتین همچنین می تواند با کربوهیدرات گلاسین بالای دکستروز استفاده شود.
استفاده از کراتین به این شکل قدرت جذب آن را افزایش می دهد. کربوهیدرات بالای گلاسمیک بالا مانند دکستروز باعث ایجاد انسولین اسپایک می شود که به صورت زیادی بالاگیری کراتین را افزایش می دهد. پیشنهاد می شود که برای دریافت اسپایک انسولین ۷۰ گرم از این کربوهیدرات ها را مصرف کنید.

چه زمانی مکمل های کراتین را مصرف کنیم؟
مدرکی دال بر اینکه چه زمانی از کراتین استفاده و جود ندارد. اما راحت و منطقی این است که آن را پس از ورزش مصرف کنیم. کراتین با وکسی میز و پروتئین وی خیلی خوب انباشته می شود.
مدارکی وجود دارد که نشان می دهد که مصرف کراتین با نسبت معینی از کربوهیدرات با پروتئین می تواند جذب کراتین را افزایش دهد.

هنگام لودینگ کراتین بهتر است آن را در زمان های زیر دریافت کنید.
صبح: ۵ گرم با آب انگور.
قبل از ورزش: ۵ گرم کراتین به همراه وکسی میز.
قبل از ورزش: ۵ گرم کراتین با وکسی میز و پروتئین وی.
بعد از ظهر: ۵ گرم کراتین با آب انگور.

جذب کراتین و آب: پیشنهاد می شود که مقادیر بسیار زیادی آب را هنگامی که کراتین را مصرف می کنید بنوشید.

مصرف کراتین باعث می شود که بافت های ماهیچه ای آب بیشتری را در خود نگهدارد. نوشیدن مقدار
نا کافی از آب هنگامی که بدنتان کراتین را حمل می کند می تواند فواید آن را کاهش دهد یا در بعضی موارد باعث کم شدن آب بدن می شود.

انتخاب مکمل کراتین مناسب.

قیمت در مقابل کیفیت.
تمام مکمل های کراتین به صورت یکسان تهیه نمی شوند و همه ی کارخانه های تولید کننده این مکمل ها هم به طرز برابری تولید نشده اند. هر چه قیمت مکمل ها کمتر باشد کیفیت آن هم کاهش می یابد. کارخانه داران می توانند هزینه ها را کاهش دهند با خریدن بسته های مواد خام و استفاده از بسته های نامرغوب و روش های کنترل کیفیت.

جینسینگ

هزاران سال است که گیاهان برای کسب انرژی ، دور کردن ارواح خبیثه و تقویت ارگان های خاصی از بدن به کار رفته اند ، امروزه نیروبخش های رایج در شرق چون جینسینگ و دانگ گویی (Dang gui) از نیروبخش های غربی چون رزماری و مریم گلی رایج تر و محبوب تر هستند

گیاهان نیروبخش می توانند به روش های متفاوتی طبقه بندی شوند. به عنوان افزایش دهنده انرژی یا کی (Qi) تغذیه کننده خون یا مایعات بدنی ، تنظیم بین اخلاط در پزشکی ایورودایی و منبع انرژی تولید مثل و زاد و ولد می باشد.

یکی از گیاهان نیروبخش و مقوی که مشهوریت زیادی در جهان دارد جینسینگ می باشد که بهتر است آن را گیاه جوانی یا نوشدارو بنامیم. در کتب سنتی و به عربی ریشه گیاه را «جنسه» و «جنسا» می نامند. به فرانسوی و انگلیسی Ginseng و Asiatie ginsengو Chinsese ginseng گفته می شود. گیاهی است از خانوادۀ عشقه Araliaceae می باشد که نام علمی آن Panax ginseng می باشد.

این گیاه Panax ginseng که بیش از ۵۰۰۰ سال است در چین به کار می رود. برای پزشکان عرب قرن نهم میلادی شناخته شده بود. مارکوپولو در مورد این گیاه شگفت کمیاب نوشته است : «هنگامی که هیئتی از سوی پادشاه سیام بالوئی چهاردهم دیدار کرد گیاه جینسینگ را به او معرفی کردند. از آن پس ثروتمندان اروپایی برای رفع خستگی و ناتوانی از جینسینگ استفاده می کردند. همچنین این گیاه در قرن هجدهم ، در آمریکا هم شهرت یافت ، مخصوصاً وقتی کشف شد که گیاه پاناکس کینکفولیوس (Panax quonquefolius) در آن قاره بومی است.

مشخصات :

گیاهی است چند ساله ، برگ های آن مرکب دارای ۷-۵ برگچه که به طور گروهی با دمبرگ های خود از یک نقطه خارج و تشکیل یک برگ مرکب را می دهند. هر برگچه ، بیضی با کنارۀ دندانه دار منظم ، نوک تیز و با گلبرگ های مشخص می باشد. ریشه گیاه که در قسمت مستعمل آن می باشد دراز، ضخیم یک شاخه یا منشعب و دو شاخه ، طول آن یک متر و بیشتر و قطر آن در ناحیه یقه گیاه تا ۱۰ سانتی متر می رسد. پوست خارجی ریشه گیاه به رنگ زرد ، طعم آن کمی شیرین ، شبیه مغز ریشه شیرین بیان است. البته در بعضی گونه ها اندکی تلخ می باشد. این گیاه در کوهستان های چین و منچوری می روید و از داروهای شفابخش معروف چینی است که هم اکنون در تمام داروخانه های چین و اغلب داروفروشی های اروپا و آمریکا عرضه می شود.

ترکیبات شیمیایی :

از نظر ترکیبات شیمیایی برای اینکه به اسرار خواص شفابخش این ریشه پی برده شود ، مطالعات وسیعی صورت گرفته است و آنچه که تا به حال گزارش شده است این است که این گیاه دارای گلوکوزیدهای استروئیدی به نام پاناکیلون ، یک ساپونین به نام پاناکسوزید یا پاناکسین ، مواد صابونی ، یک اساس روغنی فرار به نام پاناسین و یک هورمون و ویتامین B و ویتامین D ، ترکیبات استیلنی ، استرول ها و سرانجام یک گلوکوزید به نام جینسینگ می باشد.

این دارو تونیک ، محرک ، بازساز و مقوی است. مرکز سیستم اعصاب و تنفس را تحریک می کند و این اثر دارو مربوط به وجود دو گلوکوزید به نام های پانوکسید آ و پانوکسید * آن جدا شده اند. از ریشه گیاه ۲-۱ درصد کولین برحسب وزن و بتاسیتوسترول به دست می آید. از این دارو برای تهیۀ داروهای جوانی که در ترکیبات داروهای به کار می رود استفاده می شود.

از گزارش دیگری آمده است که در سال ۱۹۷۴ ریشه این گیاه و سایر اعضای اندام گیاه برای یافتن اسرار شگفت انگیز شفابخش آن تحت بررسی دانشمندان قرار دارد و تاکنون چندین ماده عامل فیزیولوژیک از آن جدا شده است، از آن جمله عمده ترین آن عبارتند از پانکسین که مقاومت عضلات را در برابر بی نظمی ها و ناراحتی ها افزایش می دهد و پانکس اسید که متابولیسم و سیستم عروقی را اصلاح می کند و پاناکولین یا پانکس ویلون که روی سیستم غدد مترشحه داخلی یا آندوکرین اثر می گذارد و پاناسن که مرکز اعصاب را تحریک می کند و در آخر جینسینگ برای بیماری قند اثر مثبت دارد.

خواص و کاربرد:

ریشه جینسینگ شاید معروفترین داروهای چینی باشد که از دوران کهن تاریخ تا حال همواره آثار شفابخش آن مورد توجه حکمای طب سنتی قرار داشته است و دارد. از نظر خواص به طور کلی ، نیروبخش ، مقوی ، محرک ، باد*** و نرم کننده می باشد. بررسی های زیادی روی این ریشه به عمل آمده که به اسرار شفابخش آن در موارد معالجه قطعی بی نظمی های عصبی ، کم خونی ، ضعف ، کمبود تعرق و بی نظمی تنفس ، فراموشی و نسیان ، تشنگی مداوم ، بی میلی **** ، خستگی شدید ، سوء هاضمه ، دردهای ناحیه قلب و تهوع و … پی برده شود. خوردن آن به صورت جوشانده یا عصاره یا به صورت اسانس و یا مستقیماً از جرم گرد ریشه به صورت خام صورت می گیرد. خوراک آن نیرو و توانایی ایجاد می کند تا در دوران نقاهت پس از بیماری ، بی نظمی های غده های بدن و ضعف اعصاب از بین رود و کار طبیعی و شفادهنده آنها اعاده گردد. متابولیسم قندها و هیدراتهای کربن در بدن را منظم می کند و موجب می شود که مصرف اکسیژن به طور مداوم و عادی انجام گیرد و برای آرام کردن اشخاصی که ناراحتی های روانی دارند ، بسیار نافع است و یک نوع مسکن موثر برای مغز می باشد. چند نوع از Panax در بازار دنیا عرضه می شود که از نظر خواص و مرغوبیت در ردیف های متفاوتی قرار می گیرند.

انواع جینسینگ :

۱- جینسینگ کره ای یا چینی(Pnax ginseng) :

در برخی مناطق کوهستانی هند و چین کاشته می شود و از نظر ریشه غده ای آن مورد توجه می باشد. در چین و ژاپن از جوشانده یا دم کرده غدۀ زیرزمینی خشک آن برای نرم کردن سینه و به عنوان مقوی معده و تب بر استفاده می شود. در هندوچین جوشانده ساقه ضخیم زیرزمینی به عنوان تقویت و تجدید قوا در دوره نقاهت بیماران و زنان پس از وضع حمل داده می شود. این دارو به عنوان نوشدارو در آن مناطق برای انواع بیماری ها تجویز می شود و اختصاص به یک بیماری خاص ندارد. جینسینگ چینی یا کره ای یکی از نادرترین و گرانترین گیاهان می باشد. یک تونیک تجدید کننده انرژی ، مخصوصاً در طحال و ریه . پژوهش های جدید ، وجود ترکیبات استروئیدی شبیه هورمون های **** انسان را در آن نشان داده است. این گیاه باعث تقویت سیستم ایمنی و کاهش خستگی هم می شود. نحوه مصرف به صورت جوشانده و تنتور می باشد که در جوشانده به عنوان تونیک عمومی ۳ تا ۱۰ گرم آن را در ۵۰۰ میلی لیتر آب می جوشانیم و در حالت تنتور که در درمان اسهال ناشی از ضعف دستگاه گوارش مصرف می شود و همچنین در درمان آسم و سرفه مزمن نیز استفاده می شود.

می توان از کپسول حاوی ۵۰۰ میلی گرم تا ۴ گرم از پودر ریشه نیز به عنوان تقویت کننده استفاده نمود.

اگرچه پاناکس جینسینگ عموماً بی خطر است اما عوارض جانبی هم دارد. در دوران بارداری یا در صورت بالا بودن فشارخون از مصرف مقدار زیاد یا به مدت طولانی باید پرهیز کرد. همچنین از مصرف سایر محرک ها مانند چای ، قهوه و نوشابه های کولادار همراه با پاناکس جینسینگ باید خودداری نمود.

۲- پاناکس نوتو جینسینگ (Panax noto ginsing) :

که دارای ساقه زیرزمینی ضخیم است و برای تقویت و جلوگیری از خونریزی ، بندآوری خونریزی خارجی یا داخلی، تف کردن با اخلاط خونی ، خونریزی از بینی ، عادات ماهیانه بیش از حد متعارف و وجود خون در ادرار و مدفوع به کار می رود. عده ای از دانشمندان خواص آن را شبیه خواص گیاه .Cynura pinnatifida Dc می دانند و از نظر قابض بودن و بندآوردن خونریزی و جوش دادن زخمها مانند آن گیاه تلقی می شود. استوارت معتقد است که برای جوش دادن زخمهای پوست بسیار مؤثر است. دانشمند دیگری به نام چیو اصولاً این دو گیاه را تحت یک نام چینی آنها ذکر کرده است ولی به هر حال در عین حال که شبیه هستند ولی دو گیاه مختلف می باشند و مؤثرترین آنها جنسه می باشد که نوشدارو به معنای واقعی می باشد و در موقع خرید باید دقت کرد که ریشه گیاه اصیل خریداری گردد. این جینسینگ که جینسینگ کاذب هم نامیده می شود به عنوان ضد درد و برای قطع خونریزی ( داخلی و خارجی ) به کار می رود. همچنین به داروهای مربوط به بیماری های عروقی و قلبی و آنژین صدری اضافه می شود. در دوران جنگ ویتنام سر***** ویت کنگ از این گیاه برای افزایش سرعت بهبودی زخم های گلوله استفاده می کردند. قسمت مورد استفاده این گیاه ریشه آن می باشد که بصورت پودر می باشد که در کپسول ها و یا قرص های ۲-۱ گرمی برای درمان زخم و خونریزی ها و یا درد به کار می رود و برای درد ناشی از زخم معده آن را با پوست درخت نارون مخلوط می کنند. در دوران بارداری از پاناکس نوتو جینسینگ نباید استفاده کرد ، زیرا ممکن است روی جنین اثر بدی داشته باشد.

۳- پاناکس کینکفولیوس(Pana * quinquefolius) :

در عده ای از مدارک علمی نیز این گونه که اصولاً بومی آمریکای شمالی می باشد و سابقاً از آنجا به چین برده و کاشته می شده نام برده می شود که در حال حاضر تقریباً در بازار معروفیتی ندارد. این جینسینگ آمریکایی هم یک تونیک می باشد که در چین برای تب و خستگی ناشی از بیماری های مزمن لاغر کننده ، مانند سل بکار میرود و همچنین در درمان سرفه های ناشی از ضعف ریه هم مفید است. قسمت مورد استفاده این گیاه نیز ریشه می باشد که به دو صورت تنتور و پودر می باشد که در تنتور به عنوان تونیک یا همراه گیاهانی مثل زنجبیل شامی و پوست درخت توت برای سرفه مزمن و ضعف ریه استفاده می شود. پودر ریشه پاناکس کینکفولیوس در کمبود انرژی به صورت قرص یا کپسول در دوزهای ۲-۱ گرمی استفاده می شود.

۴- جینسینگ سیبری (Eleutherococcus Senticosus) :

بخش مورد استفاده این گیاه ریشه می باشد (مانند بقیه گونه های جینسینگ) و بعنوان داروی ضد اسپاسم و ضد روماتوئید است و توان انسان را در برابر استرس افزایش می دهد و هیجان زایی آن کمتر از جینسینگ چینی و کره ای می باشد و برای کسانی که به دنبال تحریک کننده قوی تری هستند روش مصرف آن به صورت تنتور یا کپسول حاوی ۵۰۰ میلی گرم پودر ریشه می باشد ، البته بصورت قرص های دارویی نیز کاربرد دارد.

نظری به تحقیقات جدید علمی در مورد خواص درمانی جینسینگ :

درباره جینسینگ تحقیقات علمی گسترده ای در جهان به عمل آمده است. تنها دانشمندان روسی بیش از ۴۰۰ طرح تحقیقاتی در مورد آثار شفابخش جینسینگ سیبری انجام داده اند. نتایج تمام تحقیقات نشان داده است اشخاصی که از دم کرده جینسینگ استفاده می کنند معمولاَ سالمتر و شادابترند و در برخورد با ناملایمات زندگی استقامت بیشتری از خود نشان می دهند ، انرژی بیشتری برای کار دارند و تمرکز حواس آنها خیلی بهتر و بیشتر است.

دکتر فرانسورت(Dr.Norma n Franworth) که یکی از دانشمندان معروف گیاهان دارویی است تجربیات روسها را در مورد جینسینگ کاملاً تأیید می نماید. نظریه دکتر فرانسورت در مورد خواص جینسینگ این است که جینسینگ یک آداپتوژن است. آداپتوژن یک اصطلاح فنی و پزشکی می باشد که آن را اولین بار پزشک معروف روسی به نام برخمان (Dr.I.I.Berkhman) ، از آکادمی علمی شوروی ، تعریف کرده است و این لقب را برای توضیح خواص شفابخش جین سنگ به کار برده است.

یک آداپتوژن ماده ای است بی ضرر که نقش تعدیل کننده در بدن را دارد ، یعنی ورود آداپتوژن به بدن موجب می شود هرچیزی که در بدن در حالت عدم تعادل یا غیر نرمال است عادی و نرمال شود. مثلاً اگر فشارخون خیلی زیاد است تا حد عادی آن را کاهش می دهد و اگر فشارخون پایین افتاده و کم است ؛ آن را تا حد عادی و طبیعی ، متناسب با فیزیولوژیی بدن افزایش می دهد. به این ترتیب وجود آداپتوژن در یک ماده غذایی و ورود آن به بدن آثار فیزیولوژیکی گسترده ای شبیه ضداکسیدکننده ها دارد. البته در جینسینگ مواد ضداکسیدکننده نیز وجود دارد که خاصیت مفید آداپتوژن جینسینگ را تشدید و تحریک می کند.

تحقیقات علمی جدید دیگری نشان می دهد که فرایند تعدیل کردن نه فقط در جینسینگ بلکه در اغلب مواد خوراکی نیز وجود دارد. مثلاً محققان وزارت کشاورزی آمریکا اخیراً کشف کرده اند که عنصر کروم که به مقدار خیلی کم برای بدن لازم است از عوامل آداپتوژن می باشد و آثار دو بعدی دارد و در دو جهت مخالف برای تعدیل اختلالات و عدم تعادل های فیزیولوژیکی بدن اثر می گذارد. مثلاً قند خون را تعدیل می کند ، یعنی اگر زاید برحد نرمال باشد تا حد نرمال کاهش می دهد و اگر کمتر از حد نرمال شده است آن را تا حد نرمال و طبیعی بدن افزایش می دهد. به نظر می رسد این خاصیت برقراری تعادل بیوشیمی در بدن که اصل Yin-Yang معروف چینی ها را به خاطر می آورد در اغلب گیاهان شفابخش و مواد خوراکی طبیعی یافت می شود.

از نظرمقدار و مدت مصرف ، عده ای از دانشمندان توصیه می کنند که روزانه ۲/۱-۱ قاشق مربا خوری از گرد ریشه جینسینگ ۶ ساله در مدت یک ماه خورده شود و سپس دو ماه بعد از آن خورده نشود ، ولی عده ای نیز معتقدند که تا مدت ها هر روز از پودر جینسینگ می توان خورد. جینسینگ را بصورت جوشانده نیز می توان خورد. برای این کار ۲/۱ قاشق مربا خوری گرد جینسینگ را در یک پیمانه آب جوش (۲۲۰ گرم ) ریخته و بگذارند ۱۰ دقیقه ریزریز بجوشد و ۲ پیمانه در روز از این جوشانده بخورند.
مقدار خوراک از گونه P.ginseng :

این دارو بصورت عصاره آبی در شیشه های کوچک یا در کپسول عرضه می شود.

۱- شیشه ها به ظرفیت ۵۰ سانتی متر مکعب است که در آن ۴۰ گرم از جرم ریشه گیاه وجود دارد. از این عصاره سه بار در روز و در هر بار ۲۰-۱۰ قطره باید خورد.

۲- کپسول ، در هر کپسول ۷۰۰ میلی گرم جرم ریشه گیاه وجود دارد که از این کپسول ها روزی یک بار و دو کپسول باید خورده شود.

۳- آمپول ، در هر آمپول ۲-۱ گرم از جرم ریشه گیاه موجود است و ظرفیت هر آمپول از نظر مایع و جرم ریشه گیاه ۱۰ سانتی متر مکعب می باشد و آمپول ها در بسته بندی هایی که در هر بسته ۱۰ آمپول می باشد ، عرضه می شود که حاوی ۱۲۰۰۰ میلی گرم جرم ریشه گیاه جینسینگ است ، از این آمپول ها روزی باید یک عدد خورد (این آمپول ها برای تزریق نیست و فقط باید خورده شود).

به طور کلی مقدار خوراک از جرم ریشه گیاه در حدود ۵/۱-۱ گرم در روز می باشد که علاوه بر موارد فوق می توان به صورت جوشانده نیز تهیه کرد و خورد.

به طور کلی می توان گفت که جینسینگ گیاهی است گرم ، خنک ، تمام گونه های آن شیرین و تا حدی اشتهاآور است و باعث ترشح شیره گوارشی می شود و به عنوان تقویت کننده ، محرک ، کاهنده قند خون و کلسترول خون ، تقویت کننده و محرک دستگاه ایمنی بدن به کار برده می شود. این گیاه داروی خوبی برای ریه ها می باشد و مشکلات و بیماری های مزمن ریه را به سرعت بهبود می بخشد.

قرن هاست که چینی ها سالمند از جینسینگ به عنوان داروی تقویتی استفاده می کنند. سابقه استفاده چینی ها از این گیاه به ۵۰۰۰ سال پیش می رسد. گرچه غربی ها جینسینگ را در زمان مارکوپولو شناختند ، اما استفاده وسیع آن را از قرن هیجدهم شروع کردند. امروزه از جینسینگ به عنوان بخش اصلی بسیاری از داروهای ترکیبی گیاهی استفاده می کنند.

یکی از گیاهان نیروزا و مقوی که شهرت زیادی در جهان دارد “جینسینگ” می باشد که بهتر است آن را “گیاه جوانی” یا “نوش دارو” بنامیم.
در کتاب های سنتی و به عربی ریشه گیاه را “جنسه” و “جنسا” می نامند. به فرانسوی و انگلیسی Ginseng و Asiatic ginsengو chinese ginseng گفته می شود.
گیاهی است از خانواد? عَشقه Araliaceae که نام علمی آن Panax ginseng می باشد.

 
ترکیبات شیمیایی

این گیاه دارای گلوکوزیدهای استروئیدی به نام پاناکیلون، یک ساپونین به نام پاناکسوزید یا پاناکسین، مواد صابونی، یک اسانس روغنی فرار به نام پاناسین و یک هورمون و ویتامین B و ویتامین D، ترکیبات استیلنی، استرول ها و سرانجام یک گلوکوزید به نام جینسینگ می باشد. علاوه بر این جینسنگ سرشار از ویتامین‌های A ، B6 و فلز روی است.
خواص و کاربرد

جین سینگ گیاهی نیرو بخش بوده و در حفظ سلامتی بدن و هماهنگی فعالیت های حیاتی آن نقش به سزایی دارد. لازم به ذکر است که خواص این گیاه در ریشه آن وجود دارد.
سایر خواص جینسینگ عبارتند از:
* افزایش توان ذهنی
* افزایش قدرت جسمانی

* بهبود فعالیت حافظه
* افزایش شادابی و نشاط
* افزایش قدرت تحمل و پایداری
* از بین بردن استرس
* مقابله با پیری و عوارض آن
* تقویت سیستم ایمنی بدن
* تنظیم سوخت و ساز (متابولیسم) بدن
* جلوگیری از سردرد
* درمان بی خوابی و بد خوابی
* کاهش عوارض یائسگی
* برطرف ساختن یا بهبود مشکلات ****
* رفع خستگی، ضعف و بی حالی
* افزایش قدرت سیستم قلبی و عروقی
* تنظیم فشار خون (کاهش دهنده فشار خون در صورت بالا بودن آن و افزایش دهنده فشار خون در صورت پایین بودن آن)
* تنظیم سطح قند خون بدن
* مقابله با افسردگی
* تقویت ‌کننده قوای عمومی بدن و به ‌ویژه تقویت ‌کننده توانایی **** مردان
* کاهش میزان و شدت سرماخوردگی در فصل زمستان
خواص فوق به دلیل وجود ترکیباتی خاص به نام جینسینوساید( ginsenoside ) در ریشه این گیاه است. هر چه ریشه این گیاه پیرتر شود، تجمع جینسینوسایده� � نیز افزایش می یابد. لذا می توان گفت با افزایش تدریجی سن گیاه خواص درمانی و دارویی ریشه آن نیز افزایش می یابد.
ریشه جینسینگ می تواند بیشتر از صدها سال زندگی کند. ولی به تدریج تغییراتی در ساختار آن حاصل می گردد.
شواهد به دست آمده حاکی از آن است که این گیاه برای از بین بردن آثار ناشی از خستگی و ضعفِ قوای ذهنی و جسمی موثر است و برای درمان بیمارانی که از دردهای سینه (بیماری های ریوی) شکایت دارند نیز پیشنهاد می شود. همچنین این گیاه قادر به از بین بردن تومورها و افزایش طول مدت زندگی افراد است.
مطلب مهم این است که علی رغم داشتن خواص درمانی، این گیاه عمدتاً نقش حفاظتی و پیشگیری کننده دارد و کمتر به عنوان درمان قطعی و سریع بیماری ها موثر است.
تهیه چای جینسینگ

برای تهیه چای جینسینگ، مقداری آب را بجوشانید و ترجیحا این کار را در ظروف غیر فلزی مانند قوری لعابی یا چینی یا پیرکس انجام دهید. مقداری از ریشه خشک شده ی جینسینگ (حدود ۱ تا ۳ گرم ) را به آب جوش اضافه کنید. سپس شعله را کم کنید و اجازه دهید تا مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بجوشد. در صورت تمایل می توانید بیشتر از این مدت نیز آن را بجوشانید، تا جایی که آب به نصف مقدار اولیه اش برسد.
حال صبر کنید تا چای کمی سرد شود و دمای آن به دمای اتاق برسد(این توصیه ای است که در طب سنتی چین به آن اشاره شده و پیشنهاد شده است که چای به صورت ولرم نوشیده شود).
بهتر است که روزانه، ۱ یا ۲ فنجان از این چای بنوشید.
ریشه گیاه جینسینگ را می توان به صورت قطعه قطعه استفاده کرد. توجه کنید که ریشه ها در هنگام تهیه چای آن و نیز تا پایان مرحله خنک شدن، باید در داخل قوری بمانند.
دم کردن ریشه کمک می کند تا نرم و قابل استفاده شود. علاوه بر این می توان با قرار دادن تعدادی از ریشه ها در ماکروویو، آنها را نرم و قابل برش کرد.
دقت کنید که ریشه ها هنگام گرم کردن، نسوزند. می توانید آن ها را به تنهایی یا همراه عسل میل کنید.
مصرف ۱ تا ۲ گرم پودر جینسینگ خالص و مرغوب در روز توصیه شده است. یا این که می توانید قطعه ای از ریشه آن را به اندازه یک سکه، روزانه مورد استفاده قرار دهید.
عوارض جانبی

اگرچه جینسینگ عموما بی خطر است، اما عوارض جانبی هم دارد. سردرد، بی قراری، مشکلات خواب، بی نظمی در ضربان قلب، تحریک پذیری، تنگی نفس، اسهال، استفراغ و خون دماغ از عوارض جانبی آن است.
مراقب باشید

همان طور که در بالا ذکر شد، این گیاه نقش درمانی ندارد، پس وقتی افراد به برخی بیماری ها مبتلا هستند، مخصوصا اگر دارو می خورند، باید از مصرف مقدار زیاد یا طولانی مدت جینسینگ پرهیز کنند، مانند:
* مبتلایان به فشار خون بالا
* بیماران قلبی
* مبتلایان به اندومتریوز
* افراد مبتلا به شیزوفرنی
* افراد مبتلا به دیابت (باید مراقب افت قند خون باشند)
* افراد مبتلا به بی خوابی
* زنان باردار و شیرده (جینسینگ شبیه هورمون استروژن عمل می کند)
* کسانی که آسپیرین، وارفارین و داروهای کاهش دهنده فشار خون مصرف می کنند، نباید جینسینگ مصرف کنند.
* همچنین باید از مصرف سایر مواد محرک مانند چای، قهوه و نوشابه های کولادار همراه با جینسینگ خودداری نمود

عوارض جانبی:

اطلاعات به دست آمده از طریق مطالعه بر روی حیوانات:

اثرات سمی جین سینگ، از طریق آزمایش بر روی حیوانات و با استفاده از دوزهای خیلی بالا، نه آنچه که معمولاً در انسان استفاده می‌شود، مشخص شده است. بنابراین، مطالعات درخصوص مسمومیت حاد، مقادیر LD50 مربوط به جزء ساپونین خنثی و خام (که اختصاصاً حاوی Rc , Rb2 , Rb1 می‌باشد) به دست آمده از P.ginseng را محدود ۹۱۰ـ۵۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن بدن تعیین نموده است. این آزمایش به فرم داخل صفاقی و بر روی موش انجام گرفته است. LD50 جزء مذکور، به فرم داخل وریدی ۳۶۷ میلی‌گرم بر کیلوگرم و به فرم خوراکی بیش از ۵۰۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم تعیین شده است. مقادیر LD50 برای جزء لیپوفیلیک به دست آمده از P.ginseng بین ۳۰۰۰ـ۲۰۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم و برای جزء قطبی (حاوی Rg3 , Rg2 , Rg1) بین ۱۰۰۰ـ۵۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم مشخص شده است. فرم تجویز، داخل صفاقی بوده و آزمایش بر روی موش انجام گرفته است. مقادیر LD50 برای جین سینوزیدهای خالص، به فرم داخل صفاقی در موش، در محدوده ۳۰۵ میلی‌گرم بر کیلوگرم (برای Rb2) تا ۱۳۴۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم ( برای Rf) تعیین شده است.

تغذیه خوک‌های نابالغ با عصاره الکلی و خالص نشده جین سینگ به مدت ۷ روز و با دوز ۲۰۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم در روز هیچ اثری بر روی وزن بدن، وضعیت گردش خون و یا دیگر پارامترهای شیمیایی و بالینی نداشته است. تجویز خوراکی عصاره الکلی جین سینگ (دوز ۱۵ میلی‌گرم بر کیلوگرم در روز) به سگ‌های beagle به مدت ۳ ماه هیچ اثری بر روی وزن بدن، عادت‌های غذا خوردن، رفتارهای عمومی و پارامترهای خونی ایجاد نکرده است. در آزمایشات ماکروسکوپیک و بافت‌شناسی هیچ اثر در اندام‌ها و بافت‌ها مشاهده نشده است. تغذیه طولانی مدت با پودر جین سینگ (به میزان ۲۵/۰% در غذا) در موش‌های صحرایی به دت ۶ ماه تأثیری در وزن بدن و اندام‌های داخلی، هیستولوژی اندام‌ها یا پارامترهای خونی ایجاد نکرده است.

اطلاعات به دست آمده از طریق مطالعه بر روی انسان:

حدوداً از ۱۰ سال پیش تاکنون نشریات بین‌المللی، مقالات بی‌شماری درخصوص عوارض جانبی جین سینگ یا تداخل آن با داروهای دیگر ]به منظور اطلاع از کشفیات جدید به رفرانس مراجعه کنید[. به چاپ رسانده‌اند. اگرچه بیشتر موارد مذکور، تجدید مقالات پیشین یا نامه‌ها و پیشنهاداتی به مدیر نشریات می‌باشد. مرجع این مقالات، چندین آزمایش بالینی، یک تحقیق کلینیک صورت گرفته در استرالیا، ۲ تحقیق کلینیکی انجام گرفته در آمریکا توسط siegel می‌باشد. در ۲ عدد از گزارشات مفروض است که بین جین سینگ و فنلزین، مهار کننده آنزیم مونوآمینو اکسیداز، تداخل وجود دارد.

اگر فردی یکی از گزارشات را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد، متوجه مواردی می‌شود که عبارتند از: ۱) اطلاعات ناقص، به عنوان مثال در مورد: فرم دارویی جین سینگ، دوز و مدت زمان درمان، و ۲) عموماً بیشتر تحقیقات مربوط به انگلیس، آمریکای شمالی یا استرالیا می‌باشد. در اغلب کشورهای مذکور، فرآورده‌های حاوی جین سینگ به عنوان «دارو» مصرف نمی‌شوند بلکه اصطلاحاً جزء «غذا برای سلامتی» بوده و به طور قانونی تحت کنترل دارویی قرار نگرفته‌اند. این مسئله، سلامت مصرف کنندگان را تهدید کرده و خطر بزرگی محسوب می‌شود، زیرا در بسیاری از این محصولات، تقلبات دارویی (مانند جایگزینی P.ginseng با گیاهان دیگر خانواده Araliaceae یا گیاهان دیگر کم و بیش وابسته) یا اختلاطی از مواد گیاهی سمی (مانند راولفیا، ماندراگورا یا گونه‌های کولا) یا وجود ترکیبات شیمیایی با قدرت بالا (فنیل بوتازون، آمینوپیرین، پروکائین، نیکوتینات و غیره) یافته شده است. بعضی از فرآورده‌ها با نام جین سینگ عرضه می‌شوند ولی هیچ‌گونه جین سنوزید در آن‌ها وجود ندارد.

به علاوه، Barna اخیراً اشاره نموده است که برای «مکمل‌های غذایی برای سلامتی» موجود در فروشگاه‌های آمریکا ذکر دوز مصرفی بر روی برچسب لزومی ندارد و توصیه «به میزان لازم» متداول و معمول می‌باشد. گزارش‌های مربوط به عوارض جانبی (توضیح داده خواهد شد) احتمالاً نتیجه استفاده بی‌رویه و کنترل نشده از محصولات کنترل نشده است. این مسئله، به وسیله گزارشی مبنی بر «سندرم استفاده نادرست از جین سینگ» روشن شده است. مطلب مذکور به وسیله siegel در سال ۱۹۷۹ طی یک گزارش بالینی درباره تحقیق انجام گرفته در لوس‌آنجلس در یک دوره ۲ ساله بر روی ۱۳۳ نفر از مصرف‌کنندگان جین سینگ، توضیح داده شد. سپس، مقاله منتشر شده به وسیله اطلاعات بیشتری تکمیل شد. خلاصة تحقیق به قرار زیر است:

بعد از یک دوره طولانی مدت تجویز جین سینگ با دوز روزانه ۱۵ گرم (میانگین: ۳ گرم در روز)، ۲۲ نفر از ۱۳۳ بیمار شرکت‌کننده در آزمایش عوارض جانبی متعددی مانند: فشار خون بالا، اغلب همراه با فشارهای عصبی، بی‌خوابی، بثورات پوستی و اسهال صبحگاهی را تجربه کردند. مجموعه این علائم و عوارض توسط siegel تحت عنوان «سندرم سوء استفاده از جین سینگ» (GAS) نامیده شده است. دوزهای ۱۵ گرم یا بیشتر جین سینگ در روز منجر به بروز اختلال در هوشیاری و افسردگی در تعداد نامشخصی از بیماران گردید. GAS به طور دوره‌ای در طی ۱۲ ماه اول آزمایش ظاهر شد، اما بعد از گذشت ۱۸ تا ۲۴ ماه به ندرت مشاهده گردید. به دنبال این وضعیت، بیماران مذکور، دوز روزانه خود را به حدود ۷/۱ گرم جین سینگ کاهش دادند.

در این تحقیق، از لحاظ روش‌شناسی، چند نقیصه مشاهده شده است: تمامی شرکت‌کنندگان در آزمایش، بیماران سرپایی و غیربستری در بیمارستان بودند، هیچ اطلاعی در مورد خصوصیات و وضعیت شرکت‌کنندگان درج نشده است، تنوع فراوانی از محصولات جین سینگ (مانند: ریشه‌ها، کپسول‌ها، قرص‌ها، چای و عصاره) استفاده شده است، دوز مصرفی کنترل شده نمی‌باشد، هیچ اطلاعی درخصوص ترکیبات و اجزاء موجود در فرآورده و چگونگی تجویز دارو گزارش نشده است. به غیر از آزمایش فشارخون که برای عموم ثبت شده بود، در بقیه موارد، تنها احوال شخصی شرکت‌کنندگان گزارش شده است.

در یک تحقیق دیگر، Siegel عوارض جانبی محصولات جین سینگ آمریکائی (چای، کپسول، عصاره، ریشه و کرم‌های آرایشی) را بر روی دو گروه از داوطلبین آزمایش نمود. گروه اول شامل ۱۰ فرد معتاد به دارو و گروه دوم شامل ۸ نفر که به طور طبیعی دارو را استفاده می‌کردند، بودند. عوارض جانبی فقط، در مورد مصرف‌کنندگان گروه اول گزارش گردید و با آنچه در تحقیق اول مشاهده شده بود، مقایسه شد. در تحقیق اخیر نیز همان نقایص تحقیق اول، به خصوص عدم کنترل دوز مصرفی و تنوع زیاد محصولات موجود در بازار، مشاهده گردید. شناخت تمامی محصولات مشکل است، حتی Siegel، خود در سال ۱۹۷۷ اظهار داشت که تنوع و توزیع گسترده محصولات بدون نام جین سینگ در آمریکا، امری عادی است. در یک کنفرانس علمی منعقد در کره در سال ۱۹۸۰، در جریان یک بحث موشکافانه و دقیق درخصوص مقاله مذکور، Siegel، ناچاراً برخی از فرضیات خود را در رابطه با خطرات و مضرات داروی جین سینگ و احتمال استفاده ناصحیح از این دارو، انکار کرد. در آخر، وی پذیرفت که عوارض جانبی این دارو، در صورت استفاده از محصولات استاندارد شده جین سینگ و کاربرد دوز صحیح و کنترل شده، ظاهر نخواهد شد. محققین دیگر نیز متوجه نقایص و شکست‌های موجود در طرح آزمایشی مطالعات Siegel گردیدند. به نظر می‌رسد اصطلاح GAS در آمریکا محدود شده و احتمالاً فقط شامل کیفیت بعضی از «غذاها برای سلامتی» و چگونگی مصرف توسط برخی از مصرف‌کنندگان خاص موجود در آمریکا مانند سوءاستفاده‌ک نندگان از داروی جین سینگ می‌باشد.

عوارض مصرف زیاد مکمل املاح

کلسیم:

این ماده‌ی معدنی که در رشد، سلامت و استحکام استخوان‌ها و دندان‌ها موثر است، چنانچه به صورت قرص یا آمپول به مقدار زیاد و مکرر و بیش از نیاز بدن استفاده شود، عوارض زیر را به دنبال دارد:

 
- رسوب در بافت‌های نرم
- ایجاد سنگ‌های مجاری ادراری
- اختلالاتی در چشم
- ناشنوایی به علت رسوب در گوش
- یبوست

- اختلال در جذب آهن، روی و منگنز و باعث کمبود این املاح در بدن می ‌شود.

فسفر:
این ماده‌ی معدنی همراه با کلسیم در رشد و استحکام استخوان‌ها و دندان‌ها نقش مهمی دارد. بهترین منبع غذاییفسفر و کلسیم، لبنیات شامل شیر، ماست، پنیر، کشک و بستنی می ‌باشد.
عوارض مصرف زیاد فسفر عبارت‌اند از:
- کاهش تراکم استخوان
- کاهش تودهی استخوانی
- شکستگی استخوان‌ها
- اختلال در رشد

آهن:
این عنصر در بدن انسان نقش مهم و حیاتی به عهده دارد و در خون ‌سازی موثر است. همچنین در تنفس سلولی نقش مهمی به عهده دارد و موجب افزایش قدرت ایمنی بدن می ‌شود و در قدرت یادگیری به خصوص در کودکان موثر است.
این ماده‌ی معدنی مهم و حیاتی در موادی از قبیل جگر، دل و قلوه، گوشت قرمز، مرغ و ماهی به مقدار کافی وجود دارد. علاوه بر آن در منابع گیاهی مانند سبزی‌ ها، مغزها و حبوبات موجود است.
لازم به ذکر است که منابع گیاهی آهن جذب خوبی ندارند، ولی آهن موجود در منابع حیوانی به خوبی جذب شده و در بدن مورد استفاده قرار می گیرد.
برخی افراد برای حفظ سلامت و افزایش مقاومت در برابر بیماری‌ها خودسرانه از منابع دارویی آهن از قبیل قرص، شربت یا آمپول استفاده می ‌نمایند. چنانچه این کار بدون توصیه ‌ی پزشک صورت گیرد، نه تنها مفید نیست، بلکه می‌ تواند به سلامت انسان لطمات جدی وارد سازد و حتی ممکن است موجب عوارضی از قبیل:
- تجمع غیرطبیعی آهن در کبد
- تخریب شریان‌ها
- عوارض قلبی- عروقی
- تخریب بافت‌ها
و عوارض ناگوار دیگری در بدن شود.

روی:

این ماده‌ی معدنی که ممکن است برای برخی افراد ناشناخته باشد، در سلامت انسان اثرات مهمی به عهده دارد. روی در رشد، بلوغ ***ی، سلامت پوست، مو و ناخن موثر است. منابع غذایی روی عبارت‌اند از: پروتئین‌های حیوانی مانند انواع گوشت سفید و قرمز، تخم ‌مرغ، لبنیات و منابع گیاهی روی عبارت‌اند از: حبوبات، مغزها، غلات.
منابع حیوانی روی نسبت به منابع گیاهی جذب بهتری دارند.
این ماده‌ی معدنی مفید چنانچه به مقدار زیاد و مکرر به صورت منابع دارویی مصرف شود، باعث بروز اختلالاتی از قبیل تحریک دستگاه گوارش و استفراغ می‌ شود.
در افراد مبتلا به اختلالات کلیوی که دیالیز می‌ شوند، آلودگی مایعات دیالیز با این فلز می ‌تواند موجب مسمومیت و عوارضی از قبیل کم ‌خونی، تب، اختلالات سیستم عصبی شود.
مصرف منابع دارویی مواد مغذی، به جز در موارد ضروری و با توصیه‌ ی پزشک یا رژیم ‌شناس، در سایر موارد به ‌هیچ وجه توصیه نمی ‌شود، زیرا منابع دارویی مواد مغذی، دارای عوارض جانبی هستند و چنانچه بی ‌رویه مصرف شوند، باعث ایجاد اختلالات ناگوار و گاه جبران ناپذیری در انسان می ‌شوند.

ید:
ید از املاحی است که در حفظ سلامت انسان نقش بسیار مهمی به عهده‌ دارد و کمبود آن عارضه‌ای به نام گواتر آندمیک ایجاد می ‌نماید. ید در سوخت و ساز مواد انرژی زای بدن نقش دارد. همچنین در رشد، پروتئین‌ سازی، تولید مثل و تکامل سیستم عصبی نقش مهمی به عهده‌ دارد.
کمبود ید در دوران جنینی به علت تغذیه ‌ی نامناسب و کمبود شدید آن در برنامه ‌ی غذایی مادران باردار، موجب بروز اختلال در رشد جسمی و ذهنی کودک می‌ شود که می ‌تواند تا آخر عمر گریبان ‌گیر شخص باشد.
ید در خاک مزروعی وجود دارد و از این طریق وارد محصولات گیاهی می ‌شود و انسان با مصرف مواد گیاهی نیاز خود را به این ماده‌ی معدنی تامین می ‌کند. همچنین با مصرف لبنیات (به علت مصرف گیاهان حاوی ید توسط دام)، به بدن انسان می‌ رسد. ماهی و محصولات دریایی از منابع بسیار غنی ید هستند.
ید در مناطق کوهستانی به مقدار کافی در خاک مزروعی وجود ندارد، در نتیجه محصولات گیاهی و لبنیات، حاوی مقدار کافی ید نیستند و ساکنین این مناطق در معرض کمبود ید و عارضه‌ی ناشی از آن یعنی «گواتر» قرار می‌ گیرند که باید از نمک ید‌دار یا تزریق آمپول‌های روغنی حاوی ید استفاده کنند.
مصرف بی‌رویه ‌ی منابع دارویی ید می ‌تواند زیان‌های جدی برای انسان به بار آورد؛ برای مثال باعث بروز گواتر در انسان می‌ شود.
بنابراین درمان گواتر ناشی از کمبود ید (هیپوتیروئیدیسم) و نیز پرکاری غده تیروئید (هیپرتیروئیدیسم) باید حتما تحت نظر پزشک متخصص غدد انجام شود.

فلوئور:
این ماده‌ی معدنی که منابع اصلی آن آب، ماهی و محصولات دریایی و چای می‌باشد، در حفظ سلامت و پیشگیری از پوسیدگی دندان‌ها و پوکی استخوان نقش مهمی به عهده دارد.
زیاد‌ه‌ روی در مصرف فلوئور به صورت دارویی می ‌تواند عارضه‌ ی «فلوئوروزیس» یا «تغییر رنگ دندان و قهوه‌ای شدن آن» و یا «خال خال و خط‌ دار شدن دندان‌ها» را ایجاد نماید. بنابراین مصرف این ماده‌ی معدنی باید حتما تحت نظر پزشک و در حد اعتدال انجام شود.

منگنز:
منگنز از املاحی است که در ساختمان بسیاری از آنزیم‌ها وجود دارد و وظایف مهمی از قبیل رشد، تولید مثل، شرکت در سوخت و ‌ساز کربوهیدرات‌ها و چربی‌ها، تشکیل بافت همبند و اسکلت بدن انسان را به ‌عهده دارد.
این ماده‌ی معدنی در غلات سبوس‌‌دار، حبوبات، مغزها و چای به مقدار قابل توجه و در سبزی‌ها و میوه‌ها به مقدار متوسط وجود دارد. مسمومیت ناشی از استفاده‌ی بی‌ رویه و زیاد از حد منابع تزریقی یا دارویی این ماده‌ی معدنی می ‌تواند موجب بروز عوارضی از قبیل سردرد، گیجی و اختلال در عملکرد کبد شود.

سلنیوم:
این ماده‌ی معدنی در ساختمان آنزیم‌ها وجود دارد و از این طریق در سلامت انسان تأثیر مهمی به عهده‌ دارد. همچنین سلنیوم اثرات آنتی ‌اکسیدانی داشته و نقش آن در پیشگیری از سرطان شناخته شده است.
این ماده‌ی مغذی در منابعی مانند ماهی و محصولات دریایی، جگر، کلیه، گوشت و مرغ وجود دارد. مقدار سلنیوم موجود در غلات با میزان سلنیوم موجود در خاک مزروعی در ارتباط است.
مصرف مکرر و زیاد از حد منابع دارویی این عنصر می ‌تواند موجب اختلالات گوارشی و عصبی، عوارض پوستی و ناخن و پوسیدگی دندان شود.

نتیجه ‌گیری
با توجه به مطالب بالا می ‌توان این‌گونه نتیجه ‌گیری کرد که برای برخورداری از سلامت، شادابی، طول عمر و مقاومت در برابر بیماری‌ها، برخورداری از برنامه ‌ی غذایی کافی، متعادل و متنوع لازم و ضروری است و برای تامین نیازمندی‌های تغذیه ‌ای خود، از منابع غذایی ویتامین‌ها، املاح و سایر مواد مغذی به مقدار کافی و مناسب استفاده نمایید.
مصرف منابع دارویی مواد مغذی، به جز در موارد ضروری و با توصیه‌ ی پزشک یا رژیم ‌شناس، در سایر موارد به ‌هیچ وجه توصیه نمی ‌شود، زیرا منابع دارویی مواد مغذی، دارای عوارض جانبی هستند و چنانچه بی ‌رویه مصرف شوند، باعث ایجاد اختلالات ناگوار و گاه جبران ناپذیری در انسان می ‌شوند.

برلیانت بزرگمهر- کارشناس‌ارشد تغذیه